เงินทุนจำนวน 1.02 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จะถูกนำไปใช้ที่ไหน?

เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม Alibaba ได้ตั้งราคาหุ้นออกใหม่จำนวน 710 ล้านหุ้น ที่ราคาหุ้นละ 112.70 ดอลลาร์ฮ่องกง ส่งผลให้ระดมทุนได้ทั้งหมด 8.0 หมื่นล้านดอลลาร์ฮ่องกง โดยราคาเสนอขายดังกล่าวคิดเป็นส่วนลด 8.4% จากราคาปิดครั้งก่อนหน้าในฮ่องกง รอยเตอร์ส (Reuters) ได้อธิบายว่านี่คือการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนแก่ประชาชนทั่วไปเป็นครั้งแรก (Primary Follow-on Offering) ที่มีมูลค่าสูงที่สุดเป็นประวัติการณ์ของบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นฮ่องกง

เป้าหมายปลายทางของเงินทุนก้อนนี้มีความชัดเจนอย่างยิ่ง โดย Alibaba ระบุว่า 100% ของรายได้สุทธิจะถูกนำไปลงทุนใน 'ขีดความสามารถด้าน AI แบบครบวงจร (Full-Stack AI Capabilities)' ซึ่งรวมถึงโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI พูดง่ายๆ คือ Alibaba ต้องการสัดส่วน กำลังการประมวลผล (Computing Power) เพิ่มขึ้น และยินดีที่จะทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของผู้ถือหุ้นเดิมลดลง (Dilution) เพื่อให้ได้สิ่งนั้นมา

หุ้นออกใหม่ดังกล่าวคิดเป็นประมาณ 3.7% ของทุนเรือนหุ้นที่ออกจำหน่ายแล้วของ Alibaba ก่อนหน้าการทำรายการ ทั้งนี้ คาดว่าการเสนอขายหุ้นจะเสร็จสมบูรณ์ในวันที่ 26 สิงหาคม 2026 โดยขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการปิดการขายตามปกติ

อะไรคือสาเหตุที่กระตุ้นปฏิกิริยาของตลาด?

การระดมทุนครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ เพียงไม่กี่วันก่อนหน้านั้น Alibaba ได้รายงานตัวเลขผลประกอบการที่แสดงให้เห็นถึงทั้งสองด้านของกระบวนการปรับเปลี่ยนองค์กรไปสู่ AI

สำหรับไตรมาสสิ้นสุดเดือนมิถุนายน รายได้ของกลุ่มบริษัทเพิ่มขึ้น 9% YoY สู่ระดับ 2.6895 แสนล้านหยวน หรือประมาณ 3.96 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยธุรกิจบริการคลาวด์และประมวลผล AI (AI Cloud and Compute Services) ทำผลงานได้อย่างโดดเด่น ด้วยรายได้ที่เพิ่มขึ้น 45% YoY สู่ระดับ 7.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งนับเป็นอัตราการเติบโตที่รวดเร็วที่สุดเท่าที่ Alibaba เคยรายงานสำหรับธุรกิจนี้ในรอบ 22 ไตรมาส

นอกจากนี้ รายได้จากผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI ยังบันทึกการเติบโตระดับสามหลักแบบ YoY ติดต่อกันเป็นไตรมาสที่ 12 สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่าอุปสงค์เริ่มปรากฏชัดเจน คำถามคือ Alibaba จำเป็นต้องทุ่มงบประมาณมากเพียงใดเพื่อรองรับอุปสงค์ดังกล่าว

Alibaba สามารถค้ำจุนงบประมาณด้าน AI ได้หรือไม่?

Alibaba ทุ่มงบประมาณรายจ่ายฝ่ายทุน (Capex) เกือบ 1.0 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในไตรมาสเดียว ซึ่งพุ่งขึ้นถึง 75% YoY ในขณะเดียวกัน กำไรสุทธิตามมาตรฐานบัญชีทั่วไป (GAAP Net Income) ลดลง 75% เหลือ 1.044 หมื่นล้านหยวน หรือประมาณ 1.54 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ขณะที่กำไรสุทธิแบบ Non-GAAP ลดลง 38%

กระแสเงินสดอิสระ (Free Cash Flow) บันทึกยอดเงินไหลออก 4.47 หมื่นล้านหยวน เมื่อเทียบกับยอดเงินไหลออก 1.88 หมื่นล้านหยวนในไตรมาสเดียวกันของปีก่อนหน้า สิ่งนี้ช่วยให้เข้าใจปฏิกิริยาของตลาดได้ง่ายยิ่งขึ้น คำถามในปัจจุบันเริ่มปรับเปลี่ยนไป จากเดิมที่เคยสงสัยว่าอุปสงค์ด้าน AI มีอยู่จริงหรือไม่ ไปสู่ประเด็นที่ว่าการสร้างโครงสร้างพื้นฐานจะต้องแลกด้วยต้นทุนเท่าใดก่อนที่จะเริ่มออกดอกออกผลเป็นกำไรคืนกลับมา

ก่อนหน้านี้ Alibaba เคยประกาศพันธสัญญาที่จะทุ่มงบอย่างน้อย 3.80 แสนล้านหยวน หรือประมาณ 5.6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในระยะเวลาสามปีเพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์และ AI ซึ่งการระดมทุนเพิ่มครั้งล่าสุดนี้แสดงให้เห็นว่าความมุ่งมั่นดังกล่าวยังคงขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

Alibaba ปรับโครงสร้างเพื่อรองรับ AI อย่างไร?

ผังโครงสร้างการบริหารภายในองค์กรกำลังเกิดการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน โดยเริ่มตั้งแต่ไตรมาสนี้ Alibaba จะรายงานผลประกอบการแยกตาม 4 กลุ่มธุรกิจหลัก:

โครงสร้างรายงานรูปแบบใหม่ช่วยแยกธุรกิจโครงสร้างพื้นฐาน AI และแอปพลิเคชันของ Alibaba ออกจากกันอย่างชัดเจน ทำให้นักลงทุนสามารถประเมินรายได้และกำไร EBITA ปรับปรุงแล้ว (Adjusted EBITA) ของแต่ละส่วนงานได้โปร่งใสยิ่งขึ้น

ธุรกิจคลาวด์เริ่มแสดงให้เห็นถึงการเติบโตของผลกำไร (Operating Leverage) โดยกำไร Adjusted EBITA ของกลุ่ม AI Cloud and Compute พุ่งขึ้น 133% สู่ระดับ 830 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในระหว่างไตรมาส ทว่า กลุ่ม AI Labs and Applications กลับบันทึกขาดทุน Adjusted EBITA ประมาณ 2.04 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ความแตกต่างดังกล่าวถือเป็นตัวเลขที่น่าสนใจที่สุดในรายงานงบครั้งนี้ เนื่องจากธุรกิจโครงสร้างพื้นฐาน AI ของ Alibaba สามารถสร้างกำไรปรับปรุงแล้วเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในขณะที่ส่วนงานพัฒนาโมเดลและแอปพลิเคชันยังคงบันทึกผลขาดทุนในสัดส่วนที่สูงกว่ามาก

Qwen กำลังขับเคลื่อนการเติบโตที่แท้จริงหรือไม่?

นี่คือจุดที่ทำให้เรื่องราว AI ของ Alibaba มีความน่าสนใจยิ่งขึ้น โดย Alibaba เปิดเผยว่าตระกูลโมเดลแบบเปิด (Open-Weight Models) ในชื่อ Qwen มียอดดาวน์โหลดทั่วโลกรวมกันทะลุ 3.0 พันล้านครั้งในระยะเวลาหกเดือน โดยบริษัทได้ปล่อยโมเดลแบบเปิดไปแล้วมากกว่า 460 โมเดล ขณะที่กลุ่มนักพัฒนาได้นำไปสร้างต่อยอดเป็นโมเดลอื่นๆ อีกกว่า 300,000 โมเดลทั่วทั้งระบบนิเวศ

ยอดดาวน์โหลดไม่ได้เท่ากับกำไรในทันที ทว่ามันมีความสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับบริษัทคลาวด์ การที่นักพัฒนาเปิดรับใช้งานในวงกว้างสามารถแปรสภาพเป็นช่องทางการกระจายสินค้า เมื่อนักพัฒนาสร้างแอปบนโมเดลเหล่านั้น ภาคธุรกิจย่อมต้องการกำลังการประมวลผล และภาระงานส่วนใหญ่ในท้ายที่สุดจะไหลกลับมายัง Alibaba Cloud

นอกจากนี้ Alibaba ยังพยายามเชื่อมโยง Qwen เข้ากับระบบอีคอมเมิร์ซขนาดใหญ่ของตนโดยตรง โดยได้นำระบบผู้ช่วยช้อปปิ้ง Qwen Shopping Assistant เข้าไปฝังในแพลตฟอร์ม Taobao ขณะที่แอปพลิเคชัน Qwen ได้เริ่มเปิดให้บริการระบบสมัครสมาชิกแบบชำระเงินสำหรับสายงานอาชีพและงานที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพในเดือนสิงหาคม

กลยุทธ์ของบริษัทเริ่มปรากฏชัดเจน: กระจายโมเดลออกไปในวงกว้าง จากนั้นจึงมุ่งเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากบริการประมวลผล, งานระดับองค์กร, ระบบสมาชิก และกิจกรรมการค้าที่แวดล้อมอยู่รอบโมเดลเหล่านั้น

ทำไมกลุ่มผู้บริหารจึงส่งคำสั่งเข้าซื้อหุ้น?

ในขณะที่ราคาหุ้น Alibaba กำลังปรับตัวลดลง สองผู้บริหารระดับสูงกลับลงมือส่งคำสั่งเข้าซื้อหุ้นสวนทาง

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ประธานกรรมการ โจ ไท่ (Joe Tsai) ได้เข้าซื้อหุ้นจำนวน 720,000 หุ้น คิดเป็นมูลค่าประมาณ 81 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง ขณะที่ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร เอ็ดดี้ วู (Eddie Wu) เข้าซื้อหุ้นเพิ่มอีก 350,000 หุ้น มูลค่าราว 39 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง รวมกันเป็นมูลค่าประมาณ 120 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง หรือคิดเป็น 15.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

โจ ไท่ (Joe Tsai) ประธานกรรมการ (Chairman)

720,000 หุ้น~81 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง

เอ็ดดี้ วู (Eddie Wu) ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO)

350,000 หุ้น~39 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง

การทำรายการซื้อขายหุ้นของผู้บริหารสะท้อนตามเอกสารการเปิดเผยต่อสาธารณะ และไม่ถือเป็นคำแนะนำในการลงทุนหรือตัวชี้วัดทิศทางราคาหุ้นในอนาคต

แม้รายละเอียดดังกล่าวจะดึงดูดสายตา แต่นักลงทุนจำเป็นต้องพิจารณาบริบทประกอบ การเข้าซื้อหุ้นของผู้บริหารเป็นข้อมูลสาธารณะ ไม่ใช่สัญญาณเทรด ผู้บริหารอาจเข้าซื้อหุ้นด้วยเหตุผลที่หลากหลาย และการซื้อหุ้นไม่ได้เป็นหลักประกันถึงทิศทางราคาหุ้นในอนาคต ถึงกระนั้น ท่ามกลางการระมดทุนมูลค่า 1.02 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และแรงเทขายที่รุนแรง จังหวะเวลาของการเข้าซื้อครั้งนี้ก็ถือเป็นจุดที่น่าจับตา

เรื่องราวฝั่งใดของ Alibaba จะเป็นฝ่ายชนะ?

ในปัจจุบันมี 2 เรื่องราวของ Alibaba ที่กำลังเกิดขึ้นควบคู่กัน:

เรื่องราวแรก: ยุทธศาสตร์ AI ของ Alibaba กำลังเริ่มส่งผลเชิงพาณิชย์ ธุรกิจคลาวด์ขยายตัวเร็วขึ้น ยอดดาวน์โหลด Qwen อยู่ในระดับสูง และสัดส่วนกำไร Adjusted EBITA ของกลุ่มคลาวด์ปรับตัวดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

เรื่องราวที่สอง: การเดินทางไปสู่จุดนั้นจำเป็นต้องใช้เงินทุนมหาศาล Alibaba กำลังทุ่มเงินหลายพันล้านดอลลาร์ในโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนงานแอปพลิเคชัน AI ยังคงบันทึกผลขาดทุนหนัก กระแสเงินสดอิสระตกอยู่ภายใต้แรงกดดัน และผู้ถือหุ้นเดิมต้องเผชิญกับสัดส่วนการถือหุ้นที่ลดลงเพื่ออุดหนุนการเติบโตในเฟสถัดไป

ผลกำไรในอนาคตจากระบบนิเวศ AI ของ Alibaba จะครอบคลุมคุ้มค่ากับเงินทุนที่ทุ่มลงไปในวันนี้หรือไม่? ยังไม่มีใครให้คำตอบที่แน่นอนได้ ความไม่แน่นอนดังกล่าวยังคงเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ราคาหุ้นมีความผันผวน

ตัวชี้วัดใดบ้างที่ต้องจับตาในลำดับต่อไป?

เฟสถัดไปจะลดความสำคัญเรื่องพาดหัวข่าวเกี่ยวกับ AI ลง แต่จะมุ่งเน้นไปที่ประสิทธิภาพการดำเนินงาน ประเด็นสำคัญครอบคลุมถึงการที่คลาวด์จะสามารถรักษาสปีดการเติบโตไว้ในระดับปัจจุบันได้หรือไม่, อัตรากำไรของ AI Cloud จะขยายตัวต่อเนื่องหรือไม่, ผลขาดทุนของ AI Labs จะเริ่มแคบลงหรือไม่ และโครงการ CapEx ขนาดใหญ่จะเริ่มสร้างกระแสเงินสดอิสระที่แข็งแกร่งขึ้นได้เมื่อใด

Alibaba ได้วางเดิมพันก้อนโตไว้กับเป้าหมายด้าน AI และนับจากนี้นักลงทุนจะได้ร่วมเฝ้ามองเวลานับถอยหลังสู่อัตราผลตอบแทนคืนกลับมา

เรื่องเล่าอาจส่งเสียงดัง แต่ตัวเลขจริงมีความสำคัญยิ่งกว่า