Phần năm trong chuỗi bài giảng của GO, được thiết kế để giúp các nhà giao dịch mới hiểu rõ những yếu tố then chốt định hình thị trường toàn cầu.
Bạn thực hiện một giao dịch trong một sự kiện tin tức lớn, kỳ vọng khớp lệnh tại đúng mức giá đã nhấp. Tuy nhiên, lệnh của bạn lại được khớp cách đó vài điểm pips. Hoặc có thể bạn đóng nền tảng giao dịch vào Thứ Sáu với tâm lý thoải mái về một vị thế, nhưng khi mở lại vào sáng Thứ Hai, bạn phát hiện thị trường đã biến động khốc liệt chống lại bạn qua đêm, tạo khoảng trống giá nhảy qua cả mức dừng lỗ.
Hầu hết các nhà giao dịch gặp phải những khoảng trống giá (gap), nhịp giật giá bất ngờ và mức giá khớp lệnh không như ý muốn đều cho rằng thị trường đang diễn biến bất thường hoặc do may rủi. Nhưng những biến động này không hề ngẫu nhiên và không phải chỉ là sự may rủi. Chúng là kết quả trực tiếp từ một điều kiện thị trường cụ thể: sự thiếu hụt thanh khoản.
Trong thuật ngữ giao dịch, thanh khoản là khả năng mua hoặc bán trên thị trường tại mức giá bạn kỳ vọng mà không khiến chính lệnh đó làm biến động giá đáng kể. Khi một thị trường có thanh khoản cao, điều đó đồng nghĩa với việc có rất nhiều người mua và người bán đang tích cực giao dịch ở các mức giá tương đồng.
Cách đo lường thanh khoản trực tiếp trên màn hình
Cách thực tế nhất để bạn đo lường điều này trực tiếp trên màn hình là quan sát chênh lệch giá mua - bán (bid-ask spread). Chênh lệch hẹp thể hiện thanh khoản cao. Chênh lệch rộng thể hiện thanh khoản thấp. Phía bên dưới mức chênh lệch đó chính là độ sâu thị trường (khối lượng thực tế của các lệnh chờ nằm phía trên và phía dưới mức giá hiện tại).
Thị trường có độ sâu lớn có thể dễ dàng hấp thụ các lệnh giao dịch quy mô lớn. Khi độ sâu bị mỏng đi, một lệnh lớn duy nhất có thể quét sạch các mức giá khả dụng, khiến thị trường biến động đáng kể.
Chênh lệch hẹp thể hiện thanh khoản cao. Chênh lệch rộng thể hiện thanh khoản thấp. Đây là cách thực tế nhất để đo lường điều kiện thị trường trực tiếp trên màn hình của bạn.
TÍN HIỆU TRÊN MÀN HÌNH TRỰC TIẾPKhối lượng thực tế của các lệnh chờ nằm phía trên và phía dưới mức giá hiện tại. Thị trường có độ sâu lớn có thể dễ dàng hấp thụ các lệnh giao dịch quy mô lớn.
CẤU TRÚC SỔ LỆNHGiải mã khoảng trống giá (Gap) và trượt giá (Slippage)
Khi thanh khoản biến mất, cơ chế hình thành giá sẽ bị gãy đổ. Điều này tạo ra hai hiện tượng riêng biệt thường bẫy những nhà giao dịch chưa có sự chuẩn bị.
Khoảng trống giá (gap) là sự dịch chuyển giá giữa mức đóng cửa của phiên trước và mức mở cửa của phiên tiếp theo mà không có giao dịch nào diễn ra ở giữa. Ví dụ, nếu một cổ phiếu đóng cửa ở mức 100 USD vào Thứ Sáu và mở cửa ở mức 95 USD vào sáng Thứ Hai, nó đã tạo một gap giảm giá.
Bởi vì không có thanh khoản (không có thị trường mở cửa) trong suốt cuối tuần, bất kỳ lệnh dừng lỗ nào đặt ở mức 98 USD đều không thể thực thi cho đến khi thị trường mở cửa ở mức 95 USD. Các khoảng trống giá là kết quả trực tiếp của việc thanh khoản biến mất qua đêm hoặc trong những ngày cuối tuần.
Trượt giá (slippage) là chênh lệch giữa mức giá bạn dự định thực hiện giao dịch và mức giá thực tế mà lệnh được khớp.
Nếu bạn nhấp "mua" trên một thị trường biến động nhanh ở mức 1,1050, nhưng sổ lệnh quá mỏng để hấp thụ lệnh của bạn ở đúng mức giá đó, lệnh của bạn có thể bị khớp ở mức 1,1055. Điều này xảy ra vì sổ lệnh không có đủ khối lượng ở mức giá bạn dự định để khớp toàn bộ lệnh.
Thời điểm thanh khoản thị trường biến mất và lý do
Thanh khoản không phải là một trạng thái cố định. Nó tăng giảm tùy thuộc vào thời điểm trong ngày, lịch kinh tế và mức độ căng thẳng chung của hệ thống tài chính. Có 5 điều kiện thường xuyên làm sụt giảm thanh khoản thị trường:
Các nhà tạo lập thị trường định chế và các bàn giao dịch lớn đóng cửa hoặc chỉ duy trì nhân sự tối thiểu, dẫn đến số lượng lệnh chờ trong sổ lệnh giảm đi đáng kể.
Tất cả các thị trường hợp đồng chênh lệch (CFD), đặc biệt là chỉ số, ngoại hối (FX) và tiền điện tử trong phiên Châu Á. Tiền điện tử chịu rủi ro cao nhất vào cuối tuần.
Chênh lệch giá giãn rộng, xuất hiện gap khi mở cửa phiên tiếp theo và trượt giá lớn hơn nếu lệnh được khớp.
Các nhà tạo lập thị trường rút bớt hoặc giảm quy mô lệnh chờ để tránh bị kẹp ở sai vị thế khi dữ liệu gây bất ngờ, khiến sổ lệnh tạm thời bị mỏng đi.
Các cặp tỷ giá FX (đặc biệt là các cặp Đô la Mỹ (USD) xung quanh các bản in Chỉ số giá tiêu dùng (CPI)), vàng, chỉ số và trái phiếu.
Chênh lệch giá tăng vọt trong phút trước khi tin ra, lệnh có thể khớp ở mức giá cách xa giá trên màn hình và các nhịp biến động nhanh ban đầu thường đảo chiều.
Các nhà cung cấp thanh khoản chủ chốt ngoại tuyến. Kỳ nghỉ lễ tại Luân Đôn, New York và Tokyo đều làm sụt giảm đáng kể độ sâu sổ lệnh toàn cầu.
Bất kỳ thị trường nào mà trung tâm đó là nhà cung cấp thanh khoản chính. Ví dụ, kỳ nghỉ lễ ở Luân Đôn tác động đến đồng Euro (EUR), Bảng Anh (GBP) và vàng; kỳ nghỉ lễ ở New York tác động đến USD và chứng khoán.
Điều kiện giao dịch mỏng, biến động giá bị phóng đại và xu hướng không có lực củng cố rõ ràng.
Thời điểm mở cửa ghi nhận sự mất cân bằng lệnh tích tụ từ tin tức qua đêm; thời điểm đóng cửa ghi nhận hoạt động tất toán vị thế. Cả hai đều tạo ra điều kiện thị trường mỏng tạm thời.
Cổ phiếu riêng lẻ khi mở cửa thị trường chứng khoán, FX khi mở cửa phiên Luân Đôn và đóng cửa phiên New York, và các chỉ số khi mở cửa.
Khoảng trống giá giữa mức đóng cửa trước và giá mở cửa, các nhịp biến động mạnh ban đầu có thể không mang tính xu hướng, và chênh lệch giá giãn rộng trong 15 phút đầu tiên.
Tâm lý hoảng sợ khiến các nhà tạo lập thị trường và các bên tham gia định chế đồng loạt rút lui, làm biến mất thanh khoản đúng vào lúc thị trường cần nó nhất.
Tất cả các thị trường cùng một lúc, chẳng hạn như khủng hoảng tài chính 2008, tháng 3 năm 2020, hoặc đợt sụt giảm chớp nháy (flash crash) tháng 8 năm 2015.
Mọi tài sản biến động cùng chiều, chênh lệch giá bùng nổ, vàng có thể giảm giá dù là tài sản trú ẩn an toàn, và các lệnh dừng lỗ bị kích hoạt liên hoàn tạo ra các nhịp giảm giật dây.
Các thị trường chịu rủi ro thanh khoản cao nhất
Thanh khoản vận hành khác nhau tùy thuộc vào lớp tài sản được giao dịch. Việc thấu hiểu những đặc tính riêng biệt này là điều cần thiết để định hướng giao dịch hiệu quả.
Vàng (XAU/USD) có thanh khoản rất cao trong các giờ cao điểm, nhưng trong phút ngay trước khi các dữ liệu lớn phát hành, chênh lệch giá có thể giãn rộng đáng kể khi các nhà tạo lập thị trường giảm diện phơi nhiễm rủi ro. Trong những đợt hoảng loạn thực sự của thị trường, giá vàng có thể giảm mạnh, không phải vì luận điểm tài sản trú ẩn an toàn bị vỡ nổ, mà vì áp lực thanh khoản buộc phải bán tất cả các tài sản có thanh khoản để bù đắp ký quỹ ở những nơi khác (như đã thấy vào tháng 3 năm 2020).
Bitcoin và các loại tiền điện tử khác giao dịch 24/7, nhưng thanh khoản cuối tuần về mặt cấu trúc mỏng hơn nhiều so với ngày trong tuần. Altcoin có độ sâu kém hơn đáng kể so với Bitcoin, nghĩa là các lệnh tương đối nhỏ cũng có thể làm biến động giá mạnh, thường góp phần gây ra các đợt sụt giảm chớp nháy (flash crash). Khai phá cách hai lớp tài sản này vận hành khác nhau trong hướng dẫn CFD vàng so với tiền điện tử của chúng tôi.
Thanh khoản trên thị trường tiền tệ dịch chuyển theo mặt trời, đạt đỉnh khi các trung tâm tài chính lớn như Luân Đôn và New York giao thoa. Cặp Đô la Úc so với Đô la Mỹ (AUD/USD) có thanh khoản cao nhất trong các phiên Sydney và Tokyo giao thoa với giờ mở cửa Luân Đôn, nhưng có thể mỏng đến bất ngờ ngay lúc phiên Sydney vừa bắt đầu.
Các chỉ số chứng khoán như Chỉ số S&P/ASX 200 của Úc có thể tạo khoảng trống giá (gap) khi mở cửa do tin tức qua đêm tích tụ. 15 phút đầu tiên sau tiếng chuông mở cửa thường là thời điểm biến động mạnh nhất và kém tin cậy nhất về mặt hướng đi khi sổ lệnh đầy đủ bắt đầu hình thành và thanh khoản tích lũy.
Mặc dù thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ tiêu chuẩn rất khổng lồ, thanh khoản của chúng bị mỏng đi đáng kể trong các phiên ngoài giờ. Xung quanh các bản phát hành dữ liệu lớn, lợi suất trái phiếu có thể trải qua các phản ứng ban đầu mạnh mẽ và bị phóng đại vì thanh khoản tạm thời biến mất khỏi sổ lệnh.
Các mốc thời gian và yếu tố rủi ro then chốt cần giám sát
Nhà giao dịch không cần phải lo sợ quá mức trước rủi ro thanh khoản, nhưng biết khi nào cần đặc biệt chú ý là điều tối quan trọng. Phiên qua đêm và các ngày cuối tuần (đặc biệt đối với tiền điện tử và chỉ số chứng khoán) là những môi trường điển hình của điều kiện giao dịch mỏng.
Những phút ngay trước khi các dữ liệu lớn phát hành, 15 phút đầu tiên và cuối cùng của một phiên giao dịch, cùng các giai đoạn căng thẳng thị trường toàn cầu thực sự đều là những môi trường mà nhà giao dịch nên lường trước chênh lệch giá giãn rộng và hành động giá thất thường. Việc kiểm tra lịch kinh tế và theo dõi các giờ giao dịch sôi động cho phép các bên tham gia thị trường chủ động chuẩn bị cho những điều kiện này thay vì bị động ứng phó.
-
Qua đêm & cuối tuần: Các nhà tạo lập thị trường định chế và các bàn giao dịch lớn đóng cửa hoặc chỉ duy trì nhân sự tối thiểu.
-
Các phút trước khi phát hành tin tức: Sổ lệnh tạm thời trống rỗng trước các bản in kinh tế vĩ mô lớn hoặc quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương.
-
15 phút đầu tiên & cuối cùng: Việc xử lý sự mất cân bằng lệnh lúc mở cửa phiên và hoạt động tất toán vị thế lúc đóng cửa phiên tạo ra các điều kiện mỏng tạm thời.
-
Căng thẳng thị trường mang tính hệ thống: Tâm lý sợ hãi khiến các bên tham gia định chế đồng loạt rút lui, làm biến mất thanh khoản đúng vào lúc thị trường cần nó nhất.
Thanh khoản không phải là một hằng số. Trượt giá và khoảng trống giá không phải là "may rủi"—chúng là chi phí cơ học trực tiếp của việc giao dịch khi sổ lệnh bị mỏng đi.
Việc kiểm tra lịch kinh tế và theo dõi các giờ giao dịch sôi động cho phép các bên tham gia thị trường chủ động chuẩn bị cho những điều kiện này thay vì bị động ứng phó.
Kiểm tra kiến thức của bạn
The information provided is of general nature only and does not take into account your personal objectives, financial situations or needs. Before acting on any information provided, you should consider whether the information is suitable for you and your personal circumstances and if necessary, seek appropriate professional advice. All opinions, conclusions, forecasts or recommendations are reasonably held at the time of compilation but are subject to change without notice. Past performance is not an indication of future performance. Go Markets Pty Ltd, ABN 85 081 864 039, AFSL 254963 is a CFD issuer, and trading carries significant risks and is not suitable for everyone. You do not own or have any interest in the rights to the underlying assets. You should consider the appropriateness by reviewing our TMD, FSG, PDS and other CFD legal documents to ensure you understand the risks before you invest in CFDs. These documents are available here.
Any references to Australian or international shares, sectors, indices, ETFs, crypto-related stocks or other instruments are provided for market commentary and watchlist purposes only and do not constitute a recommendation, offer or solicitation to buy, sell or hold any financial product or adopt any investment strategy. International markets may involve additional risks, including currency fluctuations, regulatory differences, market structure differences, reduced liquidity and higher volatility. Company-specific, sector-specific and macroeconomic risks may also affect performance.
Commentary on geopolitical developments, economic data, central bank decisions, earnings, policy changes and other global or financial market events is based on information available at the time of publication and may change without notice. Such events can lead to sudden market moves, price gaps, reduced liquidity, wider spreads and increased volatility, particularly in leveraged products such as CFDs. Forward-looking statements, expectations and scenario analysis are inherently uncertain and should not be relied on as guarantees of future market behaviour or outcomes.
